Ayvalık’ta Derman Zeytinyağları’nı üreten dostum İsmet Önder, “Hocam” dedi, “Bu yılın zeytinyağları nefis olacak.”

Sonra anlattı: Zeytinyağının nefaseti hava şartlarına, doğaya bağlıdır. Zeytin ağacı çiçek açarken yağmur yağar, güneş açar, çiçek kavrulur. Bu yıl böyle bir şey olmadı. Üstelik bu yıl poyraz esti. Zeytinin belası zeytin sineğidir. Lodos esince zeytin sineği coşar. Bu yıl bolca poyraz esti. Poyrazda hem zeytin sineği taneleri yiyemedi hem de poyrazın soğuğu zeytinin yağının asidinin yükselmesini engelledi.
Zeytin hasadı başladı. Başka ülkelerde zeytin ağaçlarını kökten sallayarak olmuş zeytinleri ağacın dibine yayılan bezlere (dut ağacı silkeler gibi) döken özel makineler kullanılıyor. Bizde yaşlı zeytin ağaçlarında bu tür makineler kullanılması imkânsız. Şimdi zeytin toplamada tarak (saç tarağının telden üretilmiş dev boyutlu ve saplısı) kullanılıyor. Ama tarak zeytini zedeliyor. Zedelenmiş zeytin yağ olur ise asidi yükseliyor, salamuraya gitmiyor. O nedenle gene de en makbul toplama usulü el ile toplama. 
Bu yıl zeytin toplamada  erkek yevmiyesi 30, kadın yevmiyesi 20 TL. Normal olarak bir işçinin günde bir çuval (100 kg) zeytin toplaması bekleniyor ama, bu yıl zeytinler küçük olduğundan verim 60 kiloya kadar düşüyor.
Ayvalık’ta Edremit’te, genellikle Körfez bölgesinde yetişen zeytinler iri çekirdekli zeytin. Zeytinlerden genelde yağ çıkarılıyor. İri tanelilerinden ise yeşil zeytin salamurası yapılıyor. 

Körfez zeytini yağlık
Yağlığa ayrılan zeytinin 6-7 kg’den 1 kg ham yağ elde ediliyor. İsmet Önder bu yılın ürünü kaliteki taş baskısı ham yağı 6.5 TL’den toplamış. Bunu filtre edecek, kutulayacak. “Bu yıl kaliteli zeytinyağının kilosu 10 TL dolayında olur” diyor.
Edremit’te Çamlıbel köyünün eski muhtarı Mehmet Ali Kaya’nın bakkal dükkânının arkasında küçük bir kalibrasyon tesisi var. Üretici topladığı zeytinleri getiriyor. Zeytinler kalibrasyon makinesinde boyuna göre ayrılıyor. Ayrı ayrı plastik kasalara konuluyor. Ağaç altı döküntü yağlığın kilosu 50 kuruş. Yeşil zeytinin kilosu (bir kilograma giren tane sayısına göre) 75 kuruş ile 2.20 TL arasında değişiyor. Mehmet Ali Kaya’nın topladığı zeytinleri tüccar yüzde 20 toplama komisyonu ödeyerek satın alıyor. Bir bölümüyle yağ, kalanı ile yeşil zeytin salamurası yapıyor. 

Üretici para kazanamıyor
Köyde bir üretici “Hocam” dedi. “Üretici kazanamıyor.. Üreticinin durumunu kimse düşünmüyor.” Sonra kendi durumunu anlattı. 4.5 dönümde 200 ağacı varmış. Bu ağaçlardan 10 çuval (1 ton) zeytin topluyor. Yarısını yağlığa ayırıyor. Yağ fabrikası ona 100 litre yağ veriyor. Ham yağı hemen 3.5 TL’den satacak ve eline 350 TL geçecek. 4.5 TL’den satar ise 450 TL alacak. Salamuracıya satacağı 500 kg zeytinden de kilo başına ortalama 1.20 TL’den 1.200 TL bekliyor. Zeytin toplayanlara vereceği yevmiye, nakliye ve sair çıktıktan
sonra eline geçecek para 1.500 TL dolayında olacak.

Güngör Uras

http://www.milliyet.com.tr/