ifti Defteri
    TRKYENN EN GVENLR
                GIDA, TARIM ve HAYVANCILIK PORTALI

E-Posta
ifre
Beni Hatrla    
. Unuttum | ye Ol
Bugn: 06 Haziran 2023 Sal
Haberler Yazarlarmz Basndan Makaleler Gnlk Teknik Bilgiler Etkinlikler Foto Galeri Video Galeri
 uan Buradasnz: Ana Sayfa »  HABERLER » 
facebook
Twitter
 ANA SAYFA
 Gda
 ecek
 Tarla Bitkileri
 Sebzecilik
 Meyvecilik
 Hayvanclk
 Su rnleri
 Orman, Peyzaj
 Organik Tarm
 evre, Enerji
 Biliim, Teknoloji
 Tarm Tedarik
 Ekonomi, Lojistik
 Tarmsal Desteklemeler
 

Düzgün Baba'nn ifa veren torunlar

Dersim'de Geleneksel yiletirme ve ifal Bitkiler Sempozyumu'nda geleneksel iyiletirme yöntemleri hem uygulayclar hem de onlarn torunlar tarafndan anlatld... ifal ellere kulak verdik.


“Dedelere, pirlere, lokman hekimlere artk öcü gözüyle bakyorlar. Kime zararlar dokunmu ki? Eski zamanlardan beri Dersim’in jandarmas, yargc, doktoru hep dedelerdir. Biz yalandk, bizden geçti ama gençler bu yola sahip çksnlar” diye balyor Hüseyin Erdoan. 80’ine gelen Erdoan’n ‘yol’ dedii hem Alevilik gelenei hem de o Alevilik içindeki ‘geleneksel iyiletirme’ yollar.

Kemerburgaz Üniversitesi Tp Tarihi ve Etii Anabilim Dal Bakan Kzlca Yürür, sözlü tarihçi-müzisyen Metin Kahraman ve Marmara Üniversitesi Eczaclk Fakültesi aratrma görevlisi Ahmet Doan ve Pertek Belediyesi’nin 21-23 Mays arasnda birlikte kotard ‘Dersim’de Geleneksel yiletirme ve ifal Bitkiler Sempozyumu’nda Hüseyin Erdoan gibi onlarca yerel lokman ve ifac vard. Dersim’de hâlâ kullanlan geleneksel saaltm teknikleri, ifal bitkiler, ifa aranan ocak ve ziyaretler, tanklar ve uygulayclarca anlatld.

Pertek Belediye Bakan Kenan Çetin, iki yldr devam eden aratrmalar öyle anlatyor: “Modern tp bu bölgeye girmeden önce hastalklar nasl iyiletiriliyordu, balangç noktas bunu örenmek ve bu kültürü korumak.” Modern piyasa ekonomisinin parças haline gelmeden önce Dersim halklarnn gereksinimlerinin nasl karlandn anlamaya yönelik çalmalarn parças olan sempozyumun Dersim’de olmasnn nedenleri var. Bir nedeni Dersim’in 38 bata olmak üzere her dönem bask altnda olmas. Hozat Belediye Bakan Cevdet Konak, “Bu halk Osmanl’dan beri siyasi zulümler yaad için sürekli dalarda yaam; aaçlarna, otlarna, sularna sahip çkp kutsallklarna inanm. Dalarda hukuksal, siyasal, kültürel ve ekonomik sistemlerini olutururken, kendi tp sistemlerini de oluturmular” diyor. Yasaklarla pasifize edilen bilgiye sahip çkmak ve kayt altna almak birincil amaç. kinci neden ise Dersim’in 1500’e yakn bitki çeidi olmas ve 250 kadarnn endemik olmas. Bitki çeidi fazla olunca, geleneksel ilaç yapm imkânlar da artyor. Ama elbette bar süreciyle Dersim dalarna daha fazla insann gelmesi, baz bitki türlerini tehlikeye sokuyor. Tpk baz kutsal saylan ve iyiletirme özelliine sahip olduuna inanlan ziyaret ve ocaklarn yaplan barajlarn altnda kalmas gibi.

Elbette herkes istediine inanr, bunlarn ‘bilimsel’ olmad için saçmalk olduunu söyleyebilir ama bu bölgedeki insanlarn bir ksm hâlâ dokunarak iyiletirenlere, Düzgün Baba gibi ziyaretlere, soydan aktarlan bilgiyle lokman hekimlik ve cerrahlk yapanlara, Hzr’a, ifal bitkilere, kerametlere inanyor. Sempozyuma, Kzlca Yürür’ün deyiiyle ‘Dersim ve Alevilik içindeki tp antropolojisi aratrmas’ olarak bakmak da mümkün. Çin’de, Hindistan’da veya Afrika ’da geleneksel tp eitiminin devam ettiini ve bilginin kesilmediini de söylüyor Yürür. Yaptklar aratrmada Dersim bölgesindeki ifa ocaklar ve ailelerin üçe ayrldn görmüler. Birincisi evlad- resul olup da Seyid soyundan gelen iyiletiriciler, ki bunlarn esas nefese ve dokunmaya dayanyor. kincisi, evlerine Hzr misafir olduktan sonra salk konularnda uzmanlam lokman hekim soylar ve üçüncüsü sabit ifa kaynaklarn (ifal su gibi) bekleyen aileler. Sempozyuma katlanlar uygulayclar ya da uygulayclarn torunlar olduklar için kendi azlarndan anlatsnlar.
Hüseyin Erdoan (x Delile Berxe Can Oca): Bizim ocaa sara ve akl hastalar getirilir. Ocakta ilaç da yapyorlar ama bütün ziyaretlerin iyiletirmesinin sebebi insanlarn içindeki inançtr. nanacaksn ki karln alacaksn. Gittiimiz ta, türbe, ne varsa kerameti cenab Allah’tan gelen kudrettir. O kudretten medet umarz. Bizde soy var, Seyid derler bize. Hz. Hüseyin’den beri devam ediyor. Ba yok, el ele, el Hakk’a çünkü. Bazlar diyor ki, iyilemiyor, inanarak gitmiyoruz ki o yüzden...

Zeynep Gül/ Harige Moro Sur (Kzl Ylan) Ziyareti: Moro Sur’u bekleriz. Yedi hastala derman bizim oras. Kadn hastalklar, barsak hastalklar, romatizma, böbrek hastalklar, deri hastalklar. Austosta hasattan sonra bütün airetler bize gelirdi. Hasatta elleri parçalanr, orada tedavi ederlerdi. Çocuu olmayan kadnlarn 21 gün kalmas lazmdr ama. Bizim köyde lokman hekimler de vard, krk çkklar tedavi ederlerdi. Tavuk derisi, beyaz sabun ve unla, sonra balmumuyla. Yaz olunca ebegümeciyle. Damarotuyla çbanlar tedavi ederler. Ben cesaret edemem, bakasna yapamam ama kendime yaptm.

Mehmet Mente (x Mamudu Oca’ndan Ebe Sultan Mente’in torunu): Nenemden kalm ilaçlar vardr. Dört sene egzama tedavisi gören bir arkadam iyilememiti, o ilac kullandk, iyileti. Meme kanserini iyiletirdim. Saç kran, nar kabuundan yapt ilaçla iyiletirirdi. Nenemin kaynanas, krlan hayvan bacaklarn çuvaldz kaynatarak iyiletirmi. Aslna bakarsan, bu ilk platin tedavisi. Nenemin duas vard, esas onun gittiine üzülüyorum. Bana el verecekti ama aniden öldü. Tehlikeleri de bilmiyorsan, bu ii yapmak fena.

Muzaffer Kazl (74 yanda): Rahmetli babam ocakt, hem berber hem de cerraht. eker hastas oldum, daa gittim, çeit çeit ot topladm, bazlarn yedim, bazlarn kaynatp içtim, halime çok ükür, geçti. Ba yapra, zeytin, zeytinyayla yaralar, krklar iyiletiririm. Ceviz ve zencefil üütmeye birebir. Sarlk kesmesini, sülük salmay da bilirim, anam-babamdan örendim.

Hangi ot neye derman?
Annesinden gelen birikimi hâlâ kullanan brahim Özer’den ifal ot bilgileri:
Mor Hatmi çiçei: Boaz ars ve bademcik imesi ve alt solunum yolu enfeksiyonlar için kullanlr.

Isrganotu: Türkiye ’de dört çeit vardr ve vitamin eksikliklerinde kullanlr.
Papatya: Bir türü ifaldr. Çay olarak içilir ve sindirim bozukluklarnda ve sakinletirmede kullanlr.

Adaçay: Sindirim sorunlarna ve souk algnlna iyi gelir. Kaynatlmaz, scak suyun içine atlarak demlenir.

Karanfil: Di arlarnda kullanlr, gaz gidericidir.
Biberiye: Kurutulmu biberiye tereya ile kartrlarak romatizmal hastalklarda kullanlr. Sindirime iyi gelir. Kzartmalarda kullanlrsa kokuyu alr.
Marul ve salatalk: Suyu sabah akam bir bardak içildiinde karacier rahatszlklarna iyi gelir.

Beyaz dut: Dut yaprandan demlenen çay, idrar söktürücüdür.
Alç ve Güler: Kurutulmu alç yapra ve meyveleri kalp salna faydaldr. Siyah kuru üzüm çekirdei ile yenildiinde daha etkilidir.
Melisa otu: Antiseptik özellii vardr, ba dönmesi ve kulak çnlamasna iyi gelir. Migren
için de kullanlr.

Tarçn: Kan ekeri ve kolesterolü düürür. Phtlamay azaltarak kan dolamn hzlandrr.

Dersim’in cerrah: Mustafa Sliji
Dersim’in en önemli halk hekimi ve cerrah olan Mustafa Sliji tahmini olarak 1877’de dodu. Kzlba inancna mensup. Atalarnn geldii yer, Cerrah Oca olarak bilinir. Geleneksel tp bilgisini ailesinden alm fakat bilgisinin ilerlemesinde ABD ’den gelen doktor ve botanikçiyle Munzur dalarnda geçirdii alt aylk süre çok önemli. Vücuda giren kurunlar yapt merhemle çekmesi, karacier ameliyat yapmas, veremi, frengiyi iyiletirmesi hatta kanseri tedavi ettii anlatlr. 1937’de en ar yaral ekyalar dahi 24 saatte iyiletirip cepheye gönderdii söylendii için ihbar edilince ailesiyle dalara çkar. Aslnda meslek etiine son derece bal olan Sliji, hasta olarak gelen herkesi tedavi eder. 37’de tedavi ettii askerlerden biri sonradan Genelkurmay Bakan olan Ragp Gümüpala’dr. Torunu ahin Çiçek’in yazdna göre hayatnn balanmasnn ve köyünün kymdan kurtulmasnn nedeninin bu olduu tahmin ediliyor. Çocuklarnn anlatmna göre evde bisturi, neter, rnga, diki inesi gibi tbbi aletleri varm. laçlarn kendi yaparm, tp kitab yokmu. Bir duvar boyunca ielere doldurulmu ot-bitki svlar, özleri varm. Deney yapt 20, 30 kedisi varm. Sliji bir odasn hastalara tahsis edermi. 1942’de hakknda soruturma açlm, Mazgirt’e götürülmü, dönüte ölmü. laç ve malzemelerine el konulmu.

Rza-Emine Çiçek (Mustafa Sliji’nin olu-gelini): 43’te öldü babam, alt yandaydm. Dersim’de herkes tanrd. Mezralarda, dalarda ot topluyordu. Çocuklar olmayan kadnlar tedavi ediyordu. 38’de dalara gelen alayn komutan babam çartyor. “Siz mermiyi bçakla çkarrsnz, ben bu kendimin yöntemiyle çkaryorum” diyor, gösteriyor. Siroz tedavisi, ylan sr, ylanck, krkçkk olsun tedavi ederdi. Bir çocuun yanl kaynam krlan ayan iyiletirdi, gördüm ben, ama dedi ki bir santim ksa kalacak, kald da. Karaylan görünce öldürürdük, babam atete yakar, kemiklerini öütür, yaralar iyiletirirdi. “Fare yavrusu yakalarsanz eker vereceim” derdi, onlarla ilaç yapard. (Rza ve Emine Çiçek, kanser hastas kzlarn modern tbbn yanna geleneksel ilaçlar ekleyerek iyiletirmi.)
 
 
 
 
 
 
 

Ekleme Tarihi
27.05.2013
Ekleyen Kii
ahin yaylac

Etiketler: Dzgn Baba, ifa veren torunlar
Link: Dzgn Baba'nn ifa veren torunlar




  HABERLER
>> Ariv in Tklaynz